Heb je gevoel voor humus?

Featured

Een gezonde humuslaag is essentieel voor al het leven

“Het is beter sommige vragen te kennen, dan alle antwoorden te weten”. (James Thurber)

Gevoel voor humus is een initiatief dat zich inzet voor het herstel en behoud van de natuurlijke vruchtbaarheid van de bodem. Bedreigingen als piekolie, klimaatverandering, erosie, de economische crisis, milieuvervuiling, genetische manipulatie, waterschaarste, bijensterfte, verzuring van de oceanen en gesubsidieerde overbevissing en industriële landbouw kunnen op korte termijn voor voedseltekorten zorgen. In Nederland! We zijn er van overtuigd dat er nu actie ondernomen moet worden. Voorbeelden van wat we kunnen bereiken:

  • We kopen reguliere landbouwbedrijven en transformeren deze tot biologische en permacultuurbedrijfjes die niet van schaalvergroting afhankelijk zijn om te overleven. Zie Stichting Grondbeheer. Of ze worden door de consument gedragen, vrij van het kapitalisme, zonder subsidies. Zie ook CSA en ELC.
  • We helpen boeren om te schakelen naar duurzame landbouw.
  • Door omschakeling naar ecologisch verantwoorde landbouw wordt de druk op natuur en milieu verminderd en uiteindelijk stilgezet: het is mogelijk met één calorie menselijke inspanning 10 calorieën voedsel te verbouwen. Nu verbruiken we 10 calorieën olie om 1 calorie voedsel te verbouwen.
  • De bodem wordt weer humusrijk en geremineraliseerd.
  • Mensen met veel ongebruikt land lenen dit uit aan andere mensen. Zie Landshare.
  • Op scholen moet kinderen worden geleerd rentmeester te zijn. Nu worden kinderen opgeleid voor banen die straks niet meer bestaan.
  • Genetisch gemanipuleerde gewassen moeten de wereld uit. Ze vormen een enorme bedreiging voor de voedselzekerheid.
  • Door een goede humusopbouw kunnen de agrarische bedrijven veel minder water gebruiken en worden ze minder gevoelig voor klimaatchaos. Kunstmest en pesticiden zijn niet alleen onnodig, ze richten enorme schade aan én maken ons afhankelijk van olie!
  • Alles lokaal!  Zie ook Transition Towns.
  • De voedselvoorziening de-industrialiseren. De multinationals mogen niet bepalen wat we eten.
  • Groenvoorziening wordt eetbaar. Zie ook Guerrilla Gardening.

Zoals in verschillende artikelen op deze website te lezen is, toont onderzoek aan dat problemen zoals olieafhankelijkheid (transport, machines, kunstmest), droogtegevoeligheid, milieuvervuiling, natuurafbraak, woestijnvorming, erosie, klimaatverandering, voedselonzekerheid, werkloosheid, bepaalde gezondheidsklachten en de koppeling tussen kapitalisme en de voedselvoorziening (gentech, voedselspeculatie, groeimodel) weggenomen kunnen worden door de bodemvruchtbaarheid terug te laten keren. Hiervoor moet de landbouwgrond weer humusrijk worden, met een passieve en een actieve humuslaag. De opbouw duurt wellicht erg lang, maar de effecten zullen elk jaar beter merkbaar worden.

We willen een denktank samenstellen van mensen die willen meedenken om zo tot een succesvolle organisatie te komen die iedereen aanspreekt, en daarmee haar doel bereikt: voedseltekorten vermijden door humus (natuurlijke bodemvruchtbaarheid) de basis van onze voedselvoorziening te laten zijn. Het is een oplossing voor klimaatverandering (als we onze CO2-uitstoot verminderen), veel gezondheidsproblemen, veel milieuproblemen, verlies van biodiversiteit, werkloosheid, stress en het biedt voedselzekerheid!

Ben je geïnteresseerd? Neem dan contact met ons op, volg ons op Twitter of Facebook of laat een reactie achter. We hebben ook een pagina met tips hoe je ons kan helpen. Op de overzichtspagina staan alle posts, met de meest recente wijzigingen bovenaan.

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Help mee om Landgoed Kraaybeekerhof vrij te kopen

0,48 ha is nu vrijgekocht

Stichting Grondbeheer koopt grond en stelt deze beschikbaar aan biologisch-dynamische (BD) boeren, omdat het door speculatie en huizenbouwplannen steeds moeilijker wordt om grond te kopen zonder dat dit een molensteen om de nek van de boer wordt. Dit leidt tot schaalvergroting en uitputting van de bodem. Deze situatie is te gek voor woorden als je er over na gaat denken. Het gaat tenslotte om onze voedselvoorziening!

Stichting Grondbeheer heeft ruim 188 hectare grond ter beschikking gesteld aan 13 boerenbedrijven in Nederland en daarmee permanent behouden voor de BD-landbouw. BD is nog altijd een van de meest duurzame landbouwtechnieken.

Ze zijn nu een campagne begonnen voor het permanente behoud van Landgoed Kraaybeekerhof in Driebergen. Door deze vrij te kopen wordt de grond permanent veilig gesteld voor gebruik door BD-landbouw. Je kunt helpen door:

Zie je mogelijkheden tot samenwerking? Ken je een verwante stichting of vereniging die ook een dergelijk doel nastreeft? Neem contact met ze op.

Geld is vluchtig. Superinflatie ligt op de loer. Doe iets met je geld wat de toekomst van de mens (en dus jezelf) ten goede komt. En wacht daar niet te lang mee!

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Links kust rechts (Geert Kimpen)

Beste leiders van het midden,

Vraagt u zich vertwijfeld in uw partijbureaus af waarom extreem rechts en links elkaar kussen. Waarom ze u, leiders van het midden, niet langer mogen en geloven?

Valt het jullie eindelijk op? In Griekenland zijn de grote winnaars van de verkiezingen de extreem linkse en rechtse partijen. In Frankrijk kozen de extreem rechtse le Pen kiezers, uiteindelijk voor de linkse Hollande. En in Nederland zijn er twee partijen die zich onderscheiden van het geneuzel in het midden; het extreem linkse SP en de extreem rechtse PVV.

Toeval? Nee, natuurlijk niet. Wat zowel extreem links als rechts bindt, is een gemeenschappelijke hekel aan de Europese Gemeenschap in het algemeen, en de Euro in het bijzonder.

Ook al roepen jullie, ‘verstandige’ politici uit het midden in heel Europa, hoe noodzakelijk het is de Unie in stand te houden, en hoe onze economie in elkaar zal storten zónder Euro, wij geloven jullie niet langer. Hoe zouden we jullie ook kunnen geloven?

Wie wil er leven in een werelddeel dat wordt geregeerd door een 3 procent obsessie? Jullie 3% is uitgeroepen tot het Nationale Volkslied van de Europese gedachte;

“Wie zijn begrotingstekort onder de 3 procent houdt,
Die is zo braaf, die is niet stout
Wie boven de 3% durft te gaan
Die zal Europa laten vergaan.”

Wie wordt er opgewonden van zo’n hol lied? Een willekeurig percentage waarvan niet één van u ons kan uitleggen, waarop het gebaseerd is.

Nee, beste leiders, ons interesseert die 3% helemaal niets wanneer we daardoor extreme belastingen krijgen opgelegd, niet meer kunnen rekenen op betaalbare gezondheidszorg, of kinderopvang. Wanneer alle producten door BTW verhogingen duurder worden en we zelfs voor cultuur, voor onze broodnodige ontwikkeling en ontspanning, opeens 13% meer moeten gaan betalen. Wij gruwen van jullie 3% die mensen werkloos maakt, ondernemers zelfmoord doet plegen, en op grote schaal depressies veroorzaakt omdat we geen greintje toekomst meer zien. Ooit dachten wij belastingen te betalen omwille van onderlinge solidariteit en het verzekeren in ons leven van basisvoorzieningen. Maar nu komen we er achter dat we belastingen betalen om mensen in Frankrijk op pensioen te laten gaan op hun 60ste terwijl u ons vraagt door te werken tot ons 67ste.

Denk niet dat wij ons niet verbonden voelen met de Fransen, of de Grieken, of de Ieren. Wij vinden het net leuk dat zij in andere landen, met andere culturen, en andere regels leven. Maar waarom zouden we wél allemaal die 3% moeten aanhouden, terwijl daarnaast ieder land zijn eigen regels bepaalt? Als wij afspreken door te werken tot ons 67ste, prima, maar dan ook in andere landen van Europa, toch?

We snappen ook wel dat dit niet kan. We vinden het ook niet erg. Maar uw grote denkfout is dat u wel een economische unie er wel doordrukken, maar geen politieke. Omdat u denkt dat economie los staat, van alle andere factoren in een samenleving. Helaas wordt uw ongelijk dagelijks aangetoond. Een Griek, is geen Belg. Een Duitser is geen Fransman. En dat hoeven we ook niet te willen. Want dat is net de kracht en schoonheid van Europa.

Wanneer wij onze stem uitbrengen voor extreem links en rechts, dan noemen jullie ons gevaarlijk. Dan zijn jullie verontwaardigd. Dan worden we toegesproken als stoute jongetjes in de klas die gevaarlijk bezig zijn. Dan zijn we in uw ogen dom omdat we onze democratische stem aan anti Europese partijen geven.

Maar wat kunnen wij anders doen? In jullie arrogantie weigeren jullie al jarenlang naar ons te luisteren. Geschokt waren jullie toen we massaal, in alle landen, tégen de Europese Grondwet stemden. In paniek bedachten jullie een slimme constructie waardoor wij burgers buiten spel gezet werden, zodat jullie zelf alsnog diezelfde, licht aangepaste, grondwet goedkeurden.

Sindsdien kijken jullie wel uit met ons naar onze mening te vragen. Jullie weten dat we Europa niet mogen. Omdat wij al lang door hebben dat het een mislukt project is. Dat we niet langer zin hebben dat vanuit een hoofdkwartier, ver weg, bepaald wordt dat wij moeten bezuinigen, bezuinigen en nog eens bezuinigen. Terwijl jullie circus iedere maand heen en weer reist tussen Straatsburg en Brussel, en we allemaal zien dat dit fortuinen kost, en het ons niets oplevert.

We geloven er niet meer in, beste leiders. Jullie mogen in koor blijven roepen in alle journaals en nieuwsprogramma’s dat Europa en de Euro onze redding is; wij lusten het niet meer. Hoe kúnnen we dat geloven, als het ons aan de bedelstaf brengt. Als we om ons heen zien dat de hele economie stil valt, en niemand nog durft, niemand nog hoopt, niemand nog onderneemt.?

En omdat we jullie niet geloven, hebben jullie nog één groot dreigmiddel in de kast. Alsof jullie ons naar onze kamer zullen sturen, wanneer we nog één keer fout stemmen in uw ogen.

Wanneer we ons niet aan de Europese regels houden, dan zullen de financiële markten het vertrouwen in ons verliezen, dreigt u met opgeheven hand.

Denkt u nu werkelijk dat wij achterlijk zijn, beste leiders? De financiële markten, zei u toch?

Als er één instantie is, die we al helemaal niet meer vertrouwen, dan zijn het de financiële markten! Zij zijn het die ons met hun criminele producten en hun zeepbelconstructies in deze financiële crisis hebben gestort!

Wij, de burgers van Europa, hebben hén, met óns belastinggeld, miljarden en nog eens miljarden geschonken om niet omver te vallen. Uitgaven die vaak in een weekendje tijd door onze heren en dames politici werden beklonken, en op maandagochtend, terwijl wij naar ons werk reden, werden bekend gemaakt.

U weet toch dat wij aan het overeind houden van de banken tot nu toe méér hebben uitgegeven dan aan de Tweede Wereldoorlog, het Marshallplan, en de Vietnamoorlog tesámen!

En wij zouden moeten sidderen omdat de financiële markten, het vertrouwen in ons zouden verliezen? Wij zouden bevend aan de 3% obsessie moeten meedoen, en daardoor ons werk verliezen, omdat we anders door hen niet meer met een Triple A gewaardeerd worden?

Snapt u werkelijk niet, beste leiders, dat dit de omgekeerde wereld is? Dat het de financiële markten zijn die moeten sidderen en beven, omdat wij, hun melkkoe, hun vuile spelletjes doorzien hebben, en er meer dan onze buik van vol hebben. Zij moeten doodsbang zijn omdat wij nieuwe leiders willen die een nieuwe economie zullen ontwerpen, die hun kaartenhuis voorgoed in elkaar laat vallen.

Wij hebben stilaan geen andere keuze dan op extreem links of rechts te stemmen, beste leiders.

Wij moeten u, traditionele politici van het midden, die elkaar allemaal nakakelen, wel wegvegen. We kunnen niet anders.

We weten niet eens of u nu zelf gelooft wat u de hele tijd verkondigd, of dat u als marionetten bespeeld worden door die financiële markten. Maar wij zijn in ieder geval nog vrij genoeg om ons gezond verstand te gebruiken. Om ons verlies te nemen. Om in te zien dat het onvoorwaardelijke geloof dat we decennialang gaven aan onze politici en aan onze bankdirecteuren, schandelijk misbruikt werd. Dat jullie een monster hebben gecreëerd waar wij genoeg van hebben. Wij hebben al in gezien, wat bij u nog moet doordringen, namelijk; dat dit systeem door een door verrot is, en totaal heruitgevonden moet vonden.

En daarom moeten we wel extreem stemmen. En dan maar hopen dat u toch niet ten allen prijze de macht probeert te behouden door met vijf partijen samen te klitten om toch maar een meerderheid te behouden. Nee, we moeten jullie genadeloos wegvegen, omdat jullie weigeren te luisteren naar onze stem.

Want beste leiders, de harde waarheid is, dat u het leiderschap niet kent. Het verschil tussen een manager en een leider is, dat een manager zich uitsluitend richt op meetbare doelen. Op een tekort van 3% halen. Maar een leider heeft een visie. Een leider heeft een lange termijn droom. Een leider geeft inspiratie en hoop. U bent, in het beste geval, een manager, geen leider.

Wij willen terug perspectief, terug hoop, en vooral een visie op de toekomst. Wij willen kunnen werken, ondernemen, iets opbouwen voor onze kinderen. Wij willen hoop en vertrouwen, beste leiders. En u, u geeft ons alleen maar angst. En dat moeten we niet meer. Wij snappen niets van jullie 3%. Wij willen onze toekomst weer in eigen hand hebben. Eerlijke zaken willen we kunnen doen. We willen niet méér belastingen betalen, als we er minder voor terug krijgen. We willen banken die doen waarvoor ze bedoeld zijn; ons spaargeld goed bewaren, onze betalingen correct uitvoeren, en onze plannen in de wereld ondersteunen.

U heeft een wereld gecreëerd waarin extreem rechts en links elkaar kust. De stem van een radeloze bevolking. Niet de stem van vreemdelingenhaters. Nee, de stem van mensen die genadeloos getroffen worden door uw technocratische maatregelen waar niemand meer warm voor loopt. Maar die er wel voor zorgen dat er in Italië betogingen gehouden worden van witte weduwen. Vrouwen die achterbleven omdat hun man, die geen uitweg meer zag in de economische crisis, zelfmoord pleegden.

Omdat u ons geen keuze gaf, maken wij nu in Europa zelf de keuze.

Extreem links en extreem rechts kust elkaar, beste leiders.

Niet omdat we het zo hartstochtelijk met al hun standpunten eens zijn. Maar omdat zij klare taal spreken. En omdat zij onze grote hoop vertolken dat er iéts radicaals gaat veranderen. Daar hebben wij zoveel meer behoefte aan dan aan uw boekhoudkundige geneuzel.

Hoogachtend,

Geert Kimpen.

www.geertkimpen.com

Geert Kimpen (1965) schreef na zijn internationale bestseller De Kabbalist, een tweede succesroman De geheime Newton. Met Rachel, of het mysterie van de liefde bestendigt Kimpen zijn schrijverschap. Op dit moment werkt hij aan een roman over de economische crisis; Het Geheim van Filettino.

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Dingen die we nu kunnen doen voor de transitie in de landbouw

Dit is een lijstje van dingen die een grote impact hebben, maar wel realistisch zijn. Aanvullingen zijn welkom. Zelf zet ik er ook steeds weer nieuwe dingen bij.

Makkelijk haalbare doelen (die je in je eentje of met een paar mensen kan doen):

  • Guerrilla Gardening: braakliggende terreinen inzaaien met eetbare wilde planten en bijen/vlinderbloemen. Gebruik EKO-zaden.
  • Je eigen tuin inzaaien met eetbare wilde planten en bijen/vlinderbloemen, of er een ecologische moestuin van maken, of allebei.
  • Eet biologisch en biologisch-dynamisch, maar zie het als transitie-voedsel. Pas als we kleinschalig, zonder machines, lokaal en in kringlopen gaan werken komt er gezond voedsel. Gebruik dit als drijfveer.
  • Een VersVoko starten.
  • Boeren helpen met het starten van een CSA.
  • Mensen met land die er feitelijk niets mee doen vragen of hier voedsel op verbouwd mag worden (LandShare).
  • Diversiteit van groenten behouden door middel van zadenruilbeurzen, internet, zadenbanken en moestuinen waarin deze verbouwd worden.
  • Abonnement nemen op een biologisch(-dynamisch) groentenpakket uit de buurt.
  • Gratis cursussen, lezingen of filmavonden geven op het gebied van de bodem (evt. vrijwillige bijdrage).
  • Les geven op scholen over duurzaamheid, schoolmoestuinen, permacultuur, of iets wat jou inspireert.
  • Bouw en composttoilet.
  • Vraag aan boeren of je windsingels aan mag leggen. Het heggenlandschap in Engeland heeft meer ecologische waarde dan alle Engelse natuurgebieden bij elkaar terwijl de oogst groter is.
  • Leg houtwallen aan, bouw insectenhotels.
  • Lees alles wat je te pakken kan krijgen over bodemvruchtbaarheid, humus, compost, fermentatie enzovoort.
  • Werk aan lokale veerkracht. Start een Transition Town of lees het handboek om inspiratie op te doen.
  • Koop geen gewolmaniseerd tuinhout. Stel vragen bij bouwmarkten, GGD’s en dergelijke over de kankerverwekkende eigenschappen van Chroom-Koper-Arseen-verbindingen.
  • Ga minder werken. Verdeel je vrije tijd aan je familie, vrienden en moestuinieren. Koop tweedehands. Loop jaren achter op het gebied van technologie. Loop jaren voor op het gebied van ecologie.
  • Leer wat exponentiële groei betekent.
  • Parkeer niet op openbaar gras – dat zijn de moestuinen van de toekomst.

Haalbare doelen (dingen die boeren kunnen doen):

Doelen die alleen haalbaar zijn in tijden van crisis:

  • Mensen mobiliseren om op het land te werken ter vervanging van oogstmachines.
Dingen die de gemeente kan doen (en waar je dus voor kan lobbyen):
  • De groenvoorziening volledig herzien. Blaadjes gewoon laten liggen, dat verbetert de humusopbouw en je hoeft niet meer te schoffelen. Bermen / grasvelden niet meer maaien. Door het organisch stof-gehalte zijn dit goede plekken om in crisistijd voedsel te verbouwen, maar nu worden ze steeds platgereden.
  • Mensen met behoud van uitkering transitiewerk laten doen. Tenslotte is dat werk voor het algemeen nut.

Dingen die de politiek kan doen (maar waar we niet onze adem voor in moeten houden):

  • Verbod op reclame voor voedsel.
  • Verbod op gentech – ook in diervoeders.
  • Verbod op het gebruik van pesticiden en kunstmest.
  • Verbod op tropisch hardhout.
  • Stop op subsidie op overbevissing.
  • Stop op subsidie fossiele brandstoffen.
  • Bouw stilleggen. We hebben genoeg gebouwd, nu focus op ecologisch verbouwen (leegstaande kantoren bewoonbaar maken bijvoorbeeld).
Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Een kapitale denkfout – een pleidooi voor de VersVoko

Vraag: waar is de mensheid door uitgestorven?

Antwoord: het geld was op.

Er was een tijd waarin bovenstaande een grapje zou kunnen zijn. Maar nu zou het zomaar waar kunnen zijn. Gisteren zag ik een vrachtwagen met “Zonder transport staat alles stil” erop. Die rijden al jaren rond en het wordt steeds méér waar. De stijgende brandstofprijzen zouden toch op zijn minst vraagtekens moeten zetten bij de olieafhankelijkheid van onze voedselvoorziening. De oliedistributie en raffinage is afhankelijk van een instabiele wereldeconomie. In theorie (maar dus ook in de praktijk) zou morgen alles stil kunnen staan. En dan? Er is geen plan B.

En plan A? Die is gericht op nog meer afhankelijkheid. Als we de weg blijven vervolgen die ingeslagen zijn, dan komt er een dag dat we lege winkels hebben. Doordat de chauffeurs staken, of omdat de olie-exporterende landen de olie zelf houden, of omdat er te weinig boeren meer over zijn, of omdat de bodem te zwaar geërodeerd is, of omdat de mensen te dik zijn om op het land te werken, of omdat de biodiversiteit zo ver is teruggelopen dat er steeds meer epidemieën optreden bij mens en dier, de bijen uitgestorven zijn, ons eten gepatenteerd is, politici exponentiële groei niet begrijpen…

…of omdat het geld op is.

Want onze geesten zijn zo vervuild met het idee dat alles om geld draait, dat we in staat zijn onze buren te laten verhongeren omdat ze geen geld hebben. Maar zo werkt het niet: het recht op voedsel is een mensenrecht. En dat recht wordt met voeten getreden door onze regering doordat ze weigeren actie te ondernemen om voedselzekerheid te garanderen voor de burger.

En plan B komt dus van de nadenkende burger, die heeft ingezien dat het zo niet langer kan. Het idee is, zoals het hoort, simpel: je begint met een aantal mensen een coöperatie, waarmee je de lokale boer benadert met de boodschap: wij kopen jouw biologische groenten voor een eerlijke prijs en verkopen deze door aan de deelnemers zonder winstoogmerk. Boer blij, klant blij, multinationals verre van blij. Dit systeem is veerkrachtig omdat het ook zou kunnen werken in een wereld zonder olie en geld.

Dit concept heet in België Voedselteams en in Nederland VersVoko. (Voko staat voor VoedselKoöperatie; anarchistische spelling).

Wat doe je hier nog? Start een VersVoko! Het is tenslotte het Jaar van de Coöperatie.

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Strategiebijeenkomst Voedsel Anders

Op 30 maart 2012 werd er door A SEED, Jan Diek van Mansvelt en Guus Geurts een bijeenkomst georganiseerd die sterke verwantschappen vertoonde met de inspiratiedag van 18 maart jongstleden. Een duidelijke overeenkomst was bijvoorbeeld dat het doel niet was een nieuwe overkoepelende organisatie te starten, of een verbond, of een platform. Wel was er een concrete behoefte aan samenwerking; ad hoc netwerken. Elkaar versterken, leren van elkaar. Op gezette tijden vergaderen werd dan ook niet op prijs gesteld. Over het delen van netwerken (dus het doorsturen van berichten naar de achterban) was men wel positief.

Introductieronde
Van te voren werd (via de e-mail) gevraagd een viertal kernwoorden op te geven. Deze zijn verwerkt in een matrix, die aan het begin werd uitgedeeld. Dit werkt verduidelijkend en maakt visueel wat er speelt bij de mensen. ‘Regionale voeding’ springt er meteen uit en als je kijkt naar nieuwe initiatieven zoals stadslandbouw, pluk de stad (eetbare wilde planten en bomen), stadsgerichte landbouw, CSA’s (ofwel pergola’s) enzovoort, dan klopt dat wel bij de praktijk, denk ik.

Uiteraard ben ik het daar volledig mee eens, maar ik had ‘demonetariseren’ opgegeven omdat het overduidelijk is dat het financiële systeem van groei, schuld, rente en virtueel geld een vernietigende uitwerking heeft op onze voedselvoorziening. En omdat het systeem zo instabiel is kun je nooit voedselzekerheid hebben zolang het met de voedselvoorziening verweven is. Lokale handel, mogelijk met een lokale munt of een andersoortig ruilmiddel, is dan een logische stap.

Ik had ook bodemleven, voedselzekerheid en (bio)diversiteit ingevuld. De haakjes waren in de matrix weggevallen, maar ik wilde ermee aangeven dat alle diversiteit goed is, ook van initiatieven. Diversiteit geeft veerkracht, iets wat bij multinationals ontbreekt.

Werkgroepen
Een verschil was dat er gestreefd werd naar concrete acties. Die moesten voortkomen uit drie werkgroepjes: alternatieven, beleid en beeldvorming. De eerste was erg populair, dus werden de laatste twee samengevoegd.

In de eerste ronde zat ik bij alternatieven. Anton Nigten was bereid zijn kennis te delen met boeren die op problemen stuiten. Hij stelde voor dat mensen boeren in de buurt benaderen om vast te stellen waar die boeren tegenaan lopen en Anton kan dan langskomen om oplossingen aan te dragen. Zijn doel (en middel) is het veranderen van de manier waarop bemest wordt: de bodem is de basis van al het leven op Aarde en zonder een gezond bodemleven is het proberen op te lossen van ziektes en plagen slechts symptoombestrijding. Ook hij zegt dat biologische landbouw de belofte nog onvoldoende nakomt wat betreft voedingswaarden (mineralen en sporenelementen) en gezondheid, omdat de manier waarop we de mest behandelen veel beter kan. We moeten het bodemleven voeden, niet de plant. Composteren is volgens hem niet de beste manier, omdat daarbij te veel verloren gaat. “Fermenteren van organisch materiaal met effectieve micro-organismen is veel beter”, aldus Nigten. Ook voegt hij verschillende mineralen weer toe die de dieren uit de voeding hebben opgenomen. Het voer en dus ook de mest zijn te rijk aan kalium en te arm aan magnesium, calcium en natrium. Daarom is ook de mest verhoudingsgewijs weer te rijk aan kalium. Zo blijven we in een kaliumspiraal steken. En het gevolg is dat de dieren en de mensen veel te weinig magnesium, calcium en (organisch gebonden) natrium binnenkrijgen.  Als we veel koolstof in de gefermenteerde mest houden, wordt het bodemleven gevoed en zo zal dit in aantal snel toenemen. Bij een juiste voeding van de bodembacteriën wordt ook veel meer luchtstikstof gebonden door de blauwalgen. Dit bodemleven zal als het doodgaat de mineralen en sporenelementen in organische vorm  voor de plant beschikbaar maken en daarmee voor de dieren en de mensen. Bacteriën bieden de planten een alternatief voor de NPK-meststoffen in minerale vorm. Dat geeft een gelijkmatige groei en een betere balans tussen de mineralen. Zo kunnen we er voor zorgen dat we voldoende magnesium, calcium en natrium binnenkrijgen. Volgens de heer Nigten krijgen we vier á vijf keer te weinig magnesium binnen en worden we zo allemaal chronisch ziek. Gezond voedsel is een utopie zolang we dit niet inzien. Voor lezingen over bemesting, voeding en gezondheid kunt u contact opnemen via zijn e-mailadres: moc.liamtohnull@netgiNOA.

Een andere mogelijke actie is politici uitnodigen op biologisch-dynamische boerderijen om te laten zien dat dit wel degelijk toekomst heeft. Persoonlijk ben ik van mening dat we in een bananenrepubliek wonen en dat de multinationals de werkelijke macht in handen hebben. En die weten verdraaid goed dat hun producten gevaarlijk en waardeloos zijn, maar zolang er geld te verdienen is gaan ze door met hun propaganda.

Een andere mogelijke actie kan ik beter voor me houden; het verrassingeffect is daarbij nuttig.

Ik had de indruk dat de meeste mensen niet bang waren voor hun mening uit te komen, ook als deze niet door iedereen gedeeld werd. Dat is belangrijk, want het zijn dermate uitdagende tijden dat er goede ideeën moeten komen om de crises het hoofd te bieden. Je creativiteit moet je nu niet laten blokkeren.

Conclusie
Het aantal initiatieven groeit dagelijks. Dat geeft diversiteit, veerkracht, de mogelijkheid zich te specialiseren en nieuwe doelgroepen aan te boren. Het is prettig op dergelijke dagen nieuwe contacten te leggen en kennis te nemen van de verschillende visies. En ook al heeft iedereen hetzelfde doel, de methoden zijn wezenlijk verschillend. Dit soort dagen geeft verbinding, inspiratie en energie zonder eindeloze -en doelloze- discussies. Wie organiseert de volgende bijeenkomst?

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Glenn Frey – I’ve Got Mine (1992)

Quote

Someone’s sleeping on the sidewalk
As the winter sun goes down
Someone’s drinking cold champagne
In another part of town

And the only thing he thinks about
As he sips his glass of wine
It sure feels good sitting here tonight
Now that I’ve got mine

I’ve got mine, I’ve got mine
This isn’t such a bitter world
‘Cause I’ve got mine
Someone’s wandering the streets tonight

No way to warm his hands
Someone’s turning up their fireplace
Making travel plans
His mind is on some sandy beach

Where the sun is gonna shine
He thinks “I don’t have to hang around
Now that I’ve got mine”
You see them in their limousines

You see the way they stare
They don’t see us looking back
Because they don’t really care (they say)
I’ve got mine, I’ve got mine

The world is as it’s meant to be
‘Cause I’ve got mine
So I make a small donation
What more can I do

You know I didn’t make this world
I’m in it just like you
I’ve worked all my life on this house of cards
To keep it all in line

I can’t take care of everyone
Now that I’ve got mine
There’s another kind of poverty
That only rich men know

A moral malnutrition
That starves their very souls
And they can’t be saved with money
They’re all running out of time

And all the while they’re thinking
“It’s ok ‘Cause I’ve got mine”
I’ve got mine, I’ve got mine
I don’t want a thing to change
‘Cause I’ve got mine, I’ve got mine

Glenn Frey (Eagles)

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Recensie: De geheimen van een vruchtbare bodem van Erhard Hennig

Ondertitel: Humus en bodem zijn onderworpen aan de wetten van het leven

Als iedereen 10% van de kennis zou hebben die waarmee in dit boek gestrooid wordt, dan zou de verontwaardiging over het huidige landbouwbeleid zo wijdverspreid zijn dat een revolutie onvermijdelijk zou zijn. Anderzijds kun je beter stellen dat het beleid er nooit was gekomen.

Een paar dingen worden je duidelijk uitgelegd als je dit boek leest:

  • De mensheid zit op een dood spoor. Het gebruik van eindige middelen om voedsel te kweken op een in toenemende mate uitgeputte bodem is schaatsen op dun ijs.
  • Alléén planten kunnen mineralen opnemen die wij kunnen opnemen. Maar planten kunnen die mineralen alleen opnemen als deze “voorgekauwd” worden door de bodemorganismen. Zonder een levende bodem kun je geen gezond voedsel kweken. Zelfs de mineralen uit mineraalwater zijn niet opneembaar, want die zijn anorganisch.
  • Dat omschakelen van “regulier” naar “natuurlijk” boeren mogelijk is: na twee tot drie jaar compost op het land brengen kan het bodemleven weer zelfstandig een mulchlaag afbreken en begint een blijvende humuslaag zich te ontwikkelen. Ploegen vernietigt deze laag, doordat de verschillende lagen (met ieder zijn eigen bacteriën) op een diepte komen waar ze doodgaan.
  • We moeten de planten niet voeden, maar het bodemleven. Het bodemleven voedt de plant. Aristoles zei al: de bodem is de maag en de darm van de plant.
  • De atmosfeer bevat 0,03% CO2 (tegenwoordig bijna 0,04%, voor de industrialisering 0,0275% en 0,035% is een veilige bovenmarge). Maar vlak boven de grond kan het CO2-percentage boven de 2% liggen! Hoe geweldig zou het zijn als die daar bleef, waar de planten er wat aan hebben en waar het klimaat er geen hinder van heeft! Maar door de bodem onbedekt te laten wervelt de CO2 de atmosfeer in.
  • Door drijfmest in de grond te spuiten krijg je een verrottingsproces, waardoor de wormen de grond uitvluchten. Daar gaan ze dood door blootstelling aan de zon. De organismen die niet kunnen vluchten sterven ook.
  • Een hectare 100-jarige beuken verdampt per dag 25.000 liter water. Zonder de bodem uit te drogen. Dat zegt wel iets over het verband tussen bossen en het klimaat. Bossen zorgen voor regen, industriële landbouw voor droogte.
  • Industriële landbouw leidt derhalve altijd tot woestijnvorming.
  • Het pH van humus is 6,8-7,2 en van menselijk bloed 7,0-7,2. Zeer vergelijkbaar dus!
  • Humus is de oplossing voor watertekorten, erosie, nitraatbelasting (en andere soorten vervuiling), knolvoet, MKZ, varkenspest (en vele andere ziektes), olieafhankelijkheid, en nog veel meer.
Veel feiten worden keer op keer herhaald, steeds anders verwoord en in een andere context. Het is duidelijk dat de schrijver bepaalde dingen erg belangrijk vindt. En ik ben het volledig met hem eens.
Conclusie: dit boek moet je lezen als je direct of indirect iets met voedsel te maken hebt. Als je iemand bent die een paar keer per dag eet, bijvoorbeeld.
Titel: De geheimen van een vruchtbare bodem
Ondertitel: Humus en bodem zijn onderworpen aan de wetten van het leven
Auteur: Erhard Hennig
Uitgever: Agriton
Aantal pagina’s: 205
Taal: Nederlands
ISBN: 978-90-90-09-627-8
Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Inspiratiedag

Op zondag 18 maart 2012 organiseerde ik samen met Maranke Spoor van de Permacultuur School Nederland een inspiratiedag. We hebben een aantal interessante mensen gevraagd om te komen naar een bijeenkomst zonder sprekers. Sommige mensen hadden al iets anders gepland, andere mensen stond het concept niet aan, of hebben niet gereageerd, waren ziek en één persoon is niet komen opdagen. Maar uiteindelijk waren we met 10 mensen en dat bleek eigenlijk een perfect aantal: we konden een uitgebreide introductieronde doen en iedereen kon uitpraten (meestal dan).

Het is onmogelijk een volledig verslag te doen en ik vraag mij ook af of dat gelezen zou worden. Maar een aantal conclusies die ik zou willen trekken zal ik hieronder opsommen. Andere mensen zijn waarschijnlijk tot geheel andere conclusies gekomen, maar dat geeft niks. Het grappige aan een inspiratiedag is namelijk dat je het aan het eind nergens eens over hoeft te zijn. Maar dat waren we gelukkig vaak wel.

Het thema van de dag was voedselzekerheid.

  • Een crisis, in wat voor vorm dat ook, is onvermijdelijk. We kunnen ons hierop voorbereiden door verbinding te zoeken. Er is geen goed of fout; iedereen doet op zijn eigen manier zijn uiterste best om verandering teweeg te brengen en die diversiteit geeft veerkracht.
  • De behoefte aan wéér een overkoepelende organisatie is nihil. Wel is er behoefte aan verbinding tussen bestaande initiatieven. Dit had ik al proberen uit te drukken in Verbinding gezocht!, maar het is me nog niet helemaal duidelijk hoe we dit concreet gaan doen. Het komt er op neer dat in plaats van allemaal lid worden van één organisatie en daarmee je verbondenheid te tonen, je onderlinge connecties visualiseert op bijvoorbeeld je website. Hierover straks meer.
  • Veel boeren willen óók verandering. Ze zitten echter in de tang; ze hebben niet de tijd om te occupyen of anderszins actie te voeren.
  • Boeren wordt niets meer geleerd over het bodemleven. Wat er wél geleerd wordt, is chemie, gedirigeerd door de chemie-multinationals.
  • De meeste goede doelen greenwashen meer dan ze echt goed doen.
  • De coöperatie is een bijzonder kansrijke vorm om zonder subsidies en andere reguliere geldstromen succesvolle initiatieven op te zetten, die niet noodzakelijkerwijs zelfbedruipend hoeven te zijn. Soms is iets gratis, maar niet voor niets.
  • Het probleem is de oplossing.
Organische verbinding

Om nog even terug te komen op de verbinding: ik zal het proberen te visualiseren. Een overkoepelende organisatie heeft leden. Die leden kunnen heel verschillende achtergronden en redenen om lid te zijn hebben:

Stel je een ledenvergadering voor met al deze mensen: hoe word je het eens? Hoe kom je tot besluiten? Iedereen zal water bij de wijn moeten doen om enige voortgang te boeken. Bovendien is er geen directe verbinding tussen de leden.

Er zijn in Nederland al vele tientallen initiatieven (commercieel en a-commercieel, groot en klein, politiek georiënteerd en anarchistisch, pro en anti). Er is geen manier om te bepalen wie er goed of fout bezig is, want iedereen doet waar hij of zij in gelooft. In plaats van te proberen alle neuzen dezelfde kant op te krijgen, kun je verbindingen leggen tussen al deze initiatieven op een organische manier:

Je ziet verschillende organisatievormen, groottes en nuances. Alles bestaat naast elkaar, zoals in een ecosysteem. In plaats van dat er een centraal punt is waar je naar toen kan gaan voor vragen of klachten, heb je partners om mee te sparren. Een pissebed heeft geen beroepsvereniging, maar wel een netwerk van medepissebedden en andere organismen waar hij van afhankelijk is. Valt één van die organismen weg, dan is er niks aan de hand. Als hij voor zijn eten afhankelijk zou zijn van één organisme, dan zou diens dood ook zijn dood betekenen. Zo werkt de natuur niet, maar wij mensen vaak wel.

Organische verbinding is dus veerkrachtig. En het komt al voor tussen organisaties. Maar hoe maak je dit tastbaar en transparant? Hier zijn al wat ideeën voor naar boven gekomen, en daarover ga later meer vertellen.

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

Verbinding gezocht!

Geen organisatie staat op zichzelf. Elk initiatief heeft zijn eigen doelstellingen, maar vaak is wel overlap te vinden. Ik vind het een goede zaak dat er diversiteit is in initiatieven, ook als ze vergelijkbare doelen hebben. Want diversiteit is belangrijk. Iedereen wordt weer door iets ander aangetrokken.

Maar er moet wel verbinding zijn tussen die initiatieven: als iedereen op een eilandje gaat zitten, dan gaat er een hoop potentiële energie verloren. En het is voor de bezoeker handig om inzicht te krijgen in deze verbanden!

Voor een waar partnerschap is er een aantal voorwaarden te verzinnen:

  • Link met logo op een partner-pagina geeft aan dat er wederzijds vertrouwen is en dat de boodschap van de één niet in de wielen rijdt van de ander.
  • Partners nodigen elkaar uit voor bijeenkomsten en sturen elkaar verslagen daarvan. Het is niet nodig bij elke bijeenkomst aanwezig te zijn. Openbare bijeenkomsten worden gepromoot binnen de netwerken van beide partners (social media, nieuwsbrieven e.d.).
  • Als er kennis uitgewisseld moet worden, dan staan partners daar voor open.
  • Een partnerschap kan te allen tijde éénzijdig opgeheven worden, als daar aanleiding toe is.
Sta je open voor een dergelijk partnerschap? Neem even contact op! Wil je op een andere manier helpen? Kijk dan op Steun Gevoel voor humus.
Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email

De gezondheid van de bodem in Europa

Vertaling van Farming, erosion, biodiversity or contamination: the declining state of soil in Europe op GreenFacts door Jacques de Gerlache.

 

 

Hoofdpunten uit een rapport van European Environment Agency (EEA) in samenwerking met European Commission’s Joint Research Centre: 

Acht belangrijke aspecten van bodemdegradatie in Europa zijn bepaald: terugval van biodiversiteit, verdichting, vervuiling, erosie, aardverschuivingen, terugval van het organisch stof-gehalte, verzilting en bedekking. Verzuring, woestijnvorming en biobrandstoffenproductie zijn ook nog potentiële bedreigingen voor de bodemkwaliteit volgens dit rapport. Al deze problemen hebben aanzienlijke economische – en milieugevolgen en kunnen gevolgen hebben voor de voedselproductie. Slecht bodembeheer, zoals ontbossing, overbegrazing, bouwactiviteiten en bosbranden, behoren tot de belangrijkste oorzaken van deze situatie.

De hoofdoorzaken van bodemdegradatie in Europa

De bodem is één van de onmisbare bronnen in de wereld maar wordt nog steeds afgebroken in Europa. Mineralen, water, lucht, organisch stof en levende organismen vormen samen de basis waarop onze samenleving gebaseerd is en voert essentiële taken uit.

De acht hoofdoorzaken van bodemdegradatie zijn volgens het rapport:

  1. Terugval van biodiversiteit, wordt veroorzaakt door bodemvervuiling, erosie, verzilting en bedekking;
  2. Verdichting wordt veroorzaakt door zware machines waardoor er minder water opgeslagen en doorgelaten wordt, en maakt het moeilijker doordringbaar voor plantenwortels;
  3. Vervuiling is na 200 jaar industrialisatie een wijdverbreid probleem in Europa. De meest voorkomende vervuilingsbronnen zijn zware metalen en minerale oliën;
  4. Erosie door wind of water tastte in de de jaren ’90 al een landoppervlak van 16% aan (Rusland niet meegerekend);
  5. Aardverschuivingen, veroorzaakt door achterlaten van land en herbestemming, komen vaker voor in plaatsen met erosiegevoelige bodem of onderbodems met een hoog kleigehalte;
  6. Terugval van het organisch stof-gehalte wordt voornamelijk veroorzaakt door onjuist gebruik van geïrrigeerde landbouwgrond. Zo’n 45% van de bodem in Europa, zo zegt het rapport, bevat nog maar 0 to 2% organische koolstof, vooral in het zuiden van Europa maar ook in het VK, Duitsland en België;
  7. Verzilting komt voornamelijk door irrigatiewater en meststoffen;
  8. Bedekking: als braakliggend land of natuur gebruikt wordt om te bebouwen met huizen of industrie, of geasfalteerd wordt.

Verder is het mogelijk dat klimaatverandering bodemdegradatie verergert, onderstreept het rapport, doordat droogtes vaker voorkomen en langer duren.

De essentiële rol van de EU in het beschermen van zijn bodem

Ondanks de vele doelen en regels betreffende water, lucht, afval, chemicaliën, industriële vervuiling, natuurbescherming, pesticides en landbouw, is er geen specifieke wet in de EU voor de bescherming van de bodem.

Als reactie hierop heeft de Europese Commissie in 2006 een een Thematische Strategie aangenomen die er op gericht is het volledige spectrum aan bedreigingen serieus te nemen en de bodem gezond te houden voor de volgende generaties. De strategie is allereerst: identificatie van het probleem, daarna preventieve en operationele maatregelen gericht op elk van de acht bedreigingen.

Het rapport wijst er op dat het Gemeenschappelijk landbouwbeleid een cruciale rol te spelen heeft door boeren aan te moedigen technieken te gebruiken waarmee bodemvruchtbaarheid behouden blijft. Een andere pilaar in de strategie is gericht op onderzoek om basiskennis te vergaren om het probleem aan te pakken: Biosoil, EcoFINDER, ENVASSO, geoland2, RAMsoil en vele andere projecten. De nadruk wordt gelegd op het herkennen van de juiste indicatoren van bodemkwaliteit.

Ondertussen merkt de Thematische Strategie van de Europese Commissie een gebrek aan bewustzijn over het het belang van de bodem en de noodzaak deze te beschermen op en benadrukt dat er maatregelen genomen moeten worden om de kennis te verhogen en de uitwisseling van informatie over de beste technieken te verbeteren.

Voor meer informatie over de bedreigingen van de Europese bodem, zie ook de beoordeling van het EEA: The European environment – state and outlook 2010 waarin ook een samenvatting van de belangrijkste feiten en belangrijkste boodschappen.

Deel op TwitterVoeg toe aan StumbleUponDeel via email